Cecilia Moisio, emotioneel activist

25 november 2015

Onpeilbaar, zo wordt ze vaak gezien. Blijkbaar maakt ze een harde indruk. Maar choreograaf Cecilia Moisio (1978, Finland) is in werkelijkheid heel gevoelig. Gevoelig voor de emotionele worsteling van zichzelf en van haar medemens. Ze staat met verschillende voorstellingen op Moving Futures: L.O.V.E., Juxtapose en haar nieuwste stuk: Mum’s the word. Al deze stukken gaan in de kern over emoties. “Ik ben een emotionele activist.”

Tekst: Lotte Wijers
Beeld: Mark van Vught

Hardcore humor
Cecilia vertelt, in onberispelijk Nederands: “Ik wilde weg uit Finland. Ik was het zat. Wat me in Finland stoorde was dat de mensen daar best wel in hokjes denken. Ik wil gewoon mezelf zijn en dat mensen niet raar naar je kijken, bijvoorbeeld om hoe je je kleedt. Ik vond vrijheid in Amsterdam. In mijn werk heb ik wel iets Fins gehouden, zeker wat humor betreft. Die kan sarcastisch zijn, zwart. Best wel hardcore. Over het algemeen zijn Finnen niet meteen heel open. Eerst zijn ze afwachtend en verlegen, maar uiteindelijk zeggen ze echt wat ze menen. Hier in Nederland zeggen mensen direct wat ze ergens van vinden, maar daar staat tegenover dat je meestal niet erg diep in een discussie belandt. Maar in Finland is het zo dat als je iemands mening hoort, je er van op aan kan.”

Ruzie met je moeder
“Het gaat over eerlijkheid en de waarheid vertellen in Finland. De dingen niet mooier maken; het is wat het is. De toneelgeschiedenis daar is gebaseerd op persoonlijkheden en echte mensen. Niet op de techniek van de acteur of danser. Op de Theaterschool in Amsterdam heb ik juist het danstechnische geleerd, naast acteren en het gebruik van de stem. Dat is hier op zeer hoog niveau. Op die manier ben ik vanuit twee culturen als theatermaker gevormd. Met sterk de nadruk op menselijkheid en het zoeken naar waarheid, eerlijkheid. De thema’s in mijn voorstellingen zijn heel herkenbaar. Ik werk veel vanuit emoties. Bijvoorbeeld over zaken die mij storen in het leven of in mijzelf, zoals frustraties over vooroordelen. Of ruzies die mensen met hun moeder hebben, die best extreem kunnen zijn, maar waar je nooit iemand over hoort. Ik ga bij mezelf én anderen te rade hoe zo’n emotie werkt. Waarom heb ik ergens zoveel pijn van? Dat ga ik dan heel erg analyseren.”

De diepte in
“Ik probeer het hele thema te onderzoeken, maatschappelijk, psychologisch… maar ook hoe verschillende mensen daarmee omgaan. Bij mijn voorstelling Mum’s the word was dat laatste heel direct; een stuk of dertig vrouwen heb ik geïnterviewd tijdens residenties in Italië en New York. In interviews van twee uur lang ben ik heel diep gegaan. Over herinneringen aan je moeder en gevoelens voor haar. Om te kijken hoe andere vrouwen daarmee omgaan en wat ze misschien een beetje verborgen houden. Er waren ook koppels van moeders en dochters, maar ik heb iedereen individueel gesproken. Want als je moeder naast je zit ga je toch niet écht zeggen wat je van haar vindt.”

Collage van het binnenste
“In mijn stukken probeer ik te ontleden wat iemand aan de buitenkant laat zien en wat iemand van binnen voelt. Die emoties stort ik op het toneel. Sommige mensen zeggen na mijn voorstelling L.O.V.E.: ‘Mijn god, wat heb jij een erg liefdesleven!’ Maar daar gaat het niet over, het gaat over al die gevoelens die een mens van binnen kan hebben en hoe je dat kan uiten. Het gaat niet alleen maar over liefde en zeker niet alleen over mijzelf. Flarden van mijn eigen gevoelens of gedachtes zitten er wel in. Ik abstraheer vanuit alles wat ik heb gezien. Daaruit ontstaat een collage van het binnenste van de mens.”

Knippen
“De bewegingen die ik gebruik moeten in dienst staan van het thema. Bovenop de bewegingen komt de laag van het acteren. De dansers moeten heel veel trainen om te kunnen schakelen tussen de emoties. Acteurs doen dat natuurlijk ook, maar de dansers in L.O.V.E. moeten het in nul seconden doen. Wat eigenlijk onmogelijk is. Het is haast onnatuurlijk hoe ik het neerzet, het omschakelen, het verknipte. In de beweging doe ik dat ook. Dat verspringen vind ik juist het virtuoze ervan, dat is heel moeilijk. In Mum’s the word wilde ik ook knippen zoals in een film, dat je ineens in een andere scène bent. De vrouwen zijn samen in een huis. We kijken naar binnen in hun wereld van buiten, maar zij leven heel erg met elkaar. Ik wilde knippen van de ene scène naar de andere, maar ook zorgen dat je visueel ineens in een andere ruimte bent. Mijn zus heeft het decor ontworpen en een videokunstenaar zorgt door video-mapping dat de ruimte plots radicaal verandert.”

Emotioneel activisme
“Ik gebruik wel dingen van nu, uit de populaire cultuur, wat mijn werk deels ‘lekker’ maakt. Hollywood-clichés, een lied van Britney Spears. Dat houdt het publiek erbij, want publiek kan soms snel afgeleid zijn. Maar ik ben het er niet mee eens dat alles snel moet zijn in een voorstelling. Want in de emotie vind ik dat het niet te snel afgekapt moet worden. In mijn voorstelling Juxtapose uit 2013 is de eindclimax in de agressie die de vrouwen opbouwen heel lang, het gaat maar door en het gaat maar door. Dat heb ik bewust gedaan. Toeschouwers zeggen na afloop dat die scène te lang duurt. Dan denk ik: ‘Ja, precies! In het leven is het net zo! Je kan het gewoon niet stoppen!’. Ik wil het het publiek niet al te gemakkelijk maken. Mensen op het toneel staan dood te gaan. Jullie zitten daar maar in het publiek, jullie kunnen wel een paar minuutjes pijn hebben. In die zin noem ik mezelf een emotioneel activist. Ik ben misschien ook wat idealistisch, ik denk wel dat je een verschil kan maken, al is het maar voor één persoon. Soms is dat frustrerend; ik wil eigenlijk een groter verschil maken. Toch ga ik ervoor.”