Blog: Ik dacht dat ik wist wat dans was

12 maart 2019

IK DACHT DAT IK WIST WAT DANS WAS

door Floris van den Berg

Beeld: Thomas Lenden

Blog over Moving Futures Utrecht Dag 1

 

Doe je ogen dicht en stel je een dansvoorstelling voor. Wat zie je? Wat hoor je? Alles wat je hoort en denkt te zien blijkt anders te kunnen. Zoals in de moderne schilderkunst alles kan, tot en met het wit-op-wit van Malevich, zo is in moderne dans ook alles mogelijk. Net als je denkt dat je alles wel zo ongeveer gezien hebt en niets je meer verrast, blijkt het toch te kunnen. Het oprekken van wat je denkt dat dans is. Dans blijkt niet essentialistisch: je kunt geen omschrijving geven van dans die van toepassing is op alle moderne dans. We zijn dan wel ver weg van dans als vermaak of schoonheid. Van dans als ontspanning of opwinding. ‘Entertain us’ is de beroemde regel uit Smells like teen spirit van Nirvana over verwende pubers die vermaak eisen. Aan zulke tieners is de voorstelling The Beauty of Falling Apart van Heather Ware en Hilde Elbers vast niet besteed. Er zijn twee dansers die solo optreden, maar soms wel samen op het podium staan. Het is parallel play, ze negeren elkaar straal. Een tijd lang is het lege podium leeg – een theatrale versie van Malevich leegte.

 

Er wordt nu eens gedanst op vervreemdende muziek, meer geluid, maar ook hele stukken dans in stilte. Dans zonder muziek is als een stomme film. Maar je hoort wel iets, namelijk de bewegingen en de ademhaling. Je ziet ritme en je wilt muziek horen. Met enige wanhoop zoek je naar houvast. Er zijn alleen de dansers en er is het licht dat nu eens koel dan weer warm is. De lampen werpen lange schaduwen die in silhouet meedansen.

Hoe anders was de openingsfilm, een korte dansfilm waarin Lil Buck uit Chicago danst door de door Frank Gehry ontworpen ruimtes van Foundation Luis Vuitton in Parijs langs schilderijen van Matisse en Picasso. Thuis vind ik de film op YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=fsnerIlGhZY Deze korte film is een stapeling van kunst: de soepele gracieuze dans van Buck, de architectuur van Frank Gehry, de schilderijen van Matisse en Picasso, de prachtige pianomuziek en de video-opnames. Een schitterende opening van Moving Futures. Alles aan de video is mooi, intens, vriendelijk, positief. Het had nog veel langer mogen duren.

 

Moving Futures is een door Nederland reizend 3-daags theaterfestival met het spraakmakende werk van vijf landelijke productiehuizen. En nu zijn ze bij theater Kikker in Utrecht neergestreken. De slogan op de flyer luidt: ‘Zie hoe een generatie nieuwe makers de grenzen van dans moeiteloos oprekt.’ Dat moeiteloos lijkt me wat te makkelijk gezegd, maar verder klopt het al op dag 1.

De collectant voor mensenrechtenorganisatie Amnesty International die zich bij de entree had opgesteld, maakt me weer bewust van het belang van de vrijheid van expressie en hoe bijzonder en geweldig het is dat er hier en nu een bloeiende cultureel leven is zonder censuur waar alles kan en mag worden gezegd en gedaan. De vrijheid is fragiel en wij hier zijn dikwijls zo gewend aan die vrijheid dat de onvrijheid van anderen ons weinig doet.

Na een pauze is er een nieuwe voorstelling. De speelvloer is nu zwart in plaats van wit. Een leeg decor. Een danser, Jospeh Simon, die gekleed als een street dancer op rustige elektronische muziek acrobatische streat dance uitvoert als een gracieuze balletdanser. Veel krachtige poses waarbij hij op zijn handen steunt. Vanuit de yoga weet ik aan den lijve hoe moeilijk dergelijke houdingen zijn en hou gemakkelijk Joseph ze uitvoert. Het is een plezier om naar deze streetdance op toneel te kijken. De dans heeft een coda waarin hij van stijl wisselt en allerlei staande dansbewegingen afwisselt met enkele spectaculaire street dance moves, zoals een salto zonder handen. Zijn street fashion mutsje blijft ondanks dat op zijn hoofd.

Ik zet mijn eigen muts op, haal mijn fiets uit de stalling onder het stadshuis en fiets door de stad naar huis. Onderweg kom ik nog langs de stadsschouwburg waar ook voorstellingen zijn. Het duizelt me als ik aan alle voorstellingen op een avond in de stad denk: de lezingen, debatten, toneel-, muziek-, cabaret- en dansvoorstellingen. De films, tentoonstellingen. Het is duizelingwekkend. Een bruisend cultureel leven. Wat een vrijheid. Wat een rijkdom. Ik fiets de stad uit, het donker in. Ik weet nu dat ik niet weet wat dans is.

 

MEER OVER FLORIS

Floris van den Berg is filosoof en schrijver. Hij is werkzaam aan de Universiteit Utrecht als universitair docent milieufilosofie. Recent verscheen zijn boek ‘Groen liberalisme. Een urgent manifest’. Hij vindt het leuk om over theater en dans te schrijven om zijn horizon te verbreden. Veel van zijn blogs zijn hier te vinden

5 vragen aan….Floris van den Berg

 Wat is onmisbaar tijdens jouw werk?

Mijn laptop.

Wat doe jij het liefst na een lange dag werken?

Lezen in een roman, met mijn benen omhoog met een kop thee onder handbereik.

Wat wil jij aan mensen vertellen?

Dat het mogelijk is om door middel van kritisch reflectie een betere versie van jezelf te worden.

Wat is jouw guilty pleasure?

Dromen van single malt whisky – want ik drink niet meer.

Waar zie jij jezelf over 5 jaar?

Nog steeds aan het werk als docent, schrijver en publiekspreker.